قسمت اول


آریایی‌ها پس از این ورود به ایران در ابتدا به دو دسته‌ی اصلی تقسیم گردیدند؛ یکی، پارت‌ها که در شمال شرقی و دیگری، مادها که در شمال غربی ساکن شدند. اما ماد، نام یک قبیله‌­ی خاص نبود، بلکه مجموعه‌ای از چند قبیله بود که قبیله‌ی پارس، شعبه­ی اصلی و مهم آریایی‌ها ایران یکی از شاخه‌های آن بود. پس از مدتی، پارس‌ها که در ناحیه‌ی «پارسوا»[١] زندگی می‌کردند، به جنوب کشور مهاجرت کردند؛ ‌بنابراین پارس‌ها و مادها دو گروه جدا از هم نبودند. نکته‌ی مهمی که وجود دارد این است که بر اثر چیرگی مادها بر ایران و از جمله، بر پارس ها، همسایگان غربی ایران، این کشور را به نام «مدیا» می‌خواندند؛ زیرا قبایل ماد در باختر و شمال باختری ایران با آنان ارتباط بیشتری داشتند.[٢] در دوره‌ی باستان، دو منطقه به نام ماد وجود داشت؛‌ماد بزرگ و ماد کوچک که بعدها به آتورپاتکان ‌و آذربایگان تغییر نام داد. بنابراین آذربایجان و البته کردستان امروزی در قلمرو قبایل ماد قرار داشتند. با تسلط پارسیان، وضعیت مادها از لحاظ قلمرو تغییر نکرد و با وجود آنکه مادها در غرب کشور ساکن بودند و واسطه ی ارتباط دیگر نقاط ایران با یونانیان و سپس رومی‌ها بودند؛ اما این بار بیگانگان، ایران را به نام پارسیان، پارس (پرسین)‌می خواندند و این نشان می‌دهد که مادها و پارس‌ها و دیگر قبیله‌های آریایی تفاوت چندانی با یکدیگر نداشتند، حتی زبان آن دوره‌ی ایران باستان، پارسی (پارسی باستان)‌نامیده می‌شد و این بر اثر چیرگی پارس‌ها بود که تمام زندگی مردم را تحت تأثیر قرار داده بود. در نامه نگاری‌های دربار هخامنشی علاوه بر زبان پارسی، از زبان‌های آرامی، یونانی، مصری، اکدی و ... نیز استفاده می‌شد؛‌اما اثری از زبان مادی به چشم نمی خورد و امروزه نیز جز چند کلمه از زبان مادی باقی نمانده است؛ بنابراین زبان مادی و پارسی یکی بوده است.[٣] جالب این که برخی از کتیبه‌های هخامنشی در منطقه‌ی مادها قرار دارد به ویژه کتبیه‌ی بیستون .

ادامه دارد...

[١] . ناحیه‌ای در نزدیکی دریاچه ارومیه.

[٢] . مراد اورنگ، کردشناسی، تهران، ]بی نا[، 1362 ، ص 105.

[٣] . یان ریپکا و دیگران،‌تاریخ ادبیات ایران، ترجمه‌ی کیخسرو کشاورزی، تهران، ابن سینا، 1370، ص 57؛‌غلام رضا رشید یاسمی کرمانشاهی، کرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او، چ 4، تهران، موقوفات دکتر افشار، صص 106 107 و 133.