در قسمت گذشته تا حدودی با دانشمند ایرانی عباس قلی آقا باکیخانوف آشنا شدیم وی کتابی دارد به نام گلستان ارم در تاریخ شیروان وداغستان از آغاز تا جنگ های ایران و روس که به بررسی تاریخ دو منطقه از کشور ایران یعنی شیروان و داغستان می پردازد. امروزه متاسفانه شیروان با نامی جعلی که مایه ننگ تاریخ شیروان است یعنی نامی من در آوردی جمهوری آذربایجان خوانده می شود که هر دو کلمه اش مسخره است اولا جمهوری به معنای کشور که این منطقه هیچ گاه کشور نبوده و بخشی از ایران بوده و هست و دوم به معنای حکومتی مردمی، که نیست و یک نوع سلطنت است همانند آن چه در مصر، لیبی و عراق زمان صدام می بینیم یعنی جانشینی پسر به جای پدر!! دوم این که این سرزمین هیچ گاه آذربایجان نام نداشته است و به خوبی در کتاب گلستان ارم با این دروغ آشنا می شویم ( دشمنان به منظور دزدیدن آذربایجان ایران، شمال ارس را نیز آذربایجان نام نهادند. به امید این که مکرشان به خودشان برگردد و آذربایجان شمالی به آذربایجان جنوبی و در واقع میهن اسلامیمان ملحق گردد.) اما داغستان نیز سرزمینی ایرانی و مسلمان نشین است که هنوز در اشغال روسیه می باشد.

این کتاب در بخش های زیر است:

مقدمه در باب حدود اراضی و سبب تسمیه و احوال نسب و السنه وادیان ولایت شیروان و داغستان

طبقه اولی در بیان وقایع قدیمه شیروان و داغستان تا زمان ورود لشکر عرب بعد از ظهور اسلام

طبقه ثانیه از آغاز ورود لشکر عرب تا زمان استیلای مغول

طبقه ثالثه از زمان استیلای مغول تا ظهور صفویان و احوال سلطنت و سلسله شیروان شاهان

طبقه رابعه از زمان ظهور صفویان تا وفات نادر شاه

طبقه خامسه از وفات نادر شاه تا زمان انعقاد مصالحه دولتین ایران و روس در موضع گلستان

خاتمه در احوال کسانی که از ولایت شیروان و نواحی هم جوار آن صاحب تالیف یا به فضایل دیگر لایق توصیف بوده اند. در این قسمت بزرگان ادب فارسی که اهل شیروان هستند معرفی می گردند هم چون: حکیم نظامی گنجه ای، استاد الشعرا ابوالعلای گنجه ای،  حسان العجم خاقانی شروانی و ...

نکته مهم این که:

نوشته شدن کتاب  به زبان فارسی در زمانی که اران و شروان  بخشی از خاک روسیه محسوب می شد(جمهوری آذربایجان فعلی ) نشان دهنده رسمیت زبان فارسی در این سرزمین حتی در زمان جدایی از ایران و اشغال آن به دست حکومت سرکوبگر تزارهای روس که دشمن اسلام، ایران و زبان وادبیات فارسی بوده اند بوده و این که مردم و دانشمندان این منطقه هم چنان خود را ملزم به استفاده از زبان فارسی در مکاتبات خود و پاسداشت زبان ملی کهن خود می دانسته اند.

 

شما را به خواندن این کتاب خواندنی توصیه می کنیم.