حقیقت
وبلاگ دیگری هم با نام ایران اسلامی دارم www.isir.blogfa.com
۱۳۸٩/۱/۳
ضیاء الدین برنی؛ تاریخ‌نگار ی از ایالت هند ... نظرات() 

 

ضیاء الدین بن مؤیدالملک، تاریخ‌نگار و نویسنده هندی مسلمان سده هفتم هجری قمری است

.
در حدود سال 684 ق در شهر برن در خانواده‌ای از دولتمردان بانفوذ دهلی به دنیا آمد.
.
در کودکی از محضر استادان بسیاری بهره برد. پس از مدتی، به غیاث‌پور رفت و از مریدان شیخ‌نظام الدین اولیا شد. برنی با دو شاعر پارسی‌گوی هندی، امیرخسرو دهلوی و امیرحسین دهلوی، دوست و همنشین بود
.

در سنین پختگی و کمال، به دربار سلطان محمد تغلق راه یافت و در حدود هفده سال از ملازمان درگاه وی بود، اما پس از مرگ او، به سبب حمایت از رقیب فیروزشاه جانشین محمد تغلق، از دربار رانده شد و حتی مدتی نیز زندانی شد. او بعدها به خدمت فیروزشاه درآمد و تاریخ فیروزشاهی را در 758 ق تألیف کرد. تاریخ دقیق فوت برنی معلوم نیست، اما احتمالاً اندکی پس از تألیف این کتاب (یعنی پس از 758 ق) در غیاث‌پور درگذشته است. او را درکنار مزار مرشدش، شیخ نظام‌الدین اولیا به خاک سپردند.

 

از برنی تألیفاتی به جا مانده که برخی از آنها عبارتند از:
1-
نعت محمدی یا ثنای محمدی، نسخه‌ای از این کتاب در کتابخانه رضا در رامپور موجود است
.
2-
اخبار برمکیان، کتابی به زبان عربی درباره تاریخ برمکیان که برنی آن را به نام جلال‌الدین فیروزشاه به فارسی برگردانده است.
.
3-
تاریخ فیروزشاهی، این کتاب از مآخذ مهم در تاریخ سلاطین دهلی و رویدادهای 95 ساله پادشاهان آن سرزمین است، یعنی از آغاز سلطنت غیاث‌الدین بلبن

(644
ق) تا ششمین سال سلطنت فیروزشاه (758 ق). برنی تألیف این کتاب را در 70 سالگی آغاز کرد و پس از مرگ سلطان محمد تغلق، کتاب را مرتب و به نام فیروزشاه کرد. وی در تاریخ فیروزشاهی، اقدامات هشت تن از پادشاهان را براساس معیارهای خود دقیقاً ارزیابی کرده است
.
برنی در آغاز کتاب، درباره اهمیت و فواید تاریخ سخن گفته و پس از اشاره‌ای به مطالعات و تجارب خود، به شرح وظایف مورخ و شیوه تصحیح تاریخ‌نگاری پرداخته است. وی با وجود ستایش از سلطان غیاث‌الدین، پنهان نکرده که او گاهی به کارهایی دست می‌زد که حکایت از خدانترسی داشت .
.
4-
فتاوای جهانداری، کتابی است درباره حکومت و رفتار پادشاهان برنی در هر یک از بخش‌ها دیدگاه‌های مذهبی، اجتماعی، سیاسی و تاریخی خود را در محتوای داستان‌ها و نصایح بیان کرده است. او این کتاب را به شیوه مرآئ الامرا نوشته است.
.
5-

فتوحات فیروزشاهی، در شرح اقدامات فیروزشاه که پس از تاریخ فیروزشاهی تألیف شده است. برخی این اثر را به فیروزشاه نسبت داده‌اند. میرخورد آثاری را به برنی نسبت داده که اثری از آنها باقی نمانده است. از آن جمله است: صلاة کبیر؛ عنایت نامه الهی؛ مآثر سادات؛ حسرت‌نامه